Shloka 1
Akṣara–Kṣara Viveka: Vasiṣṭha–Karāla-Janaka Saṃvāda (अक्षर-क्षर विवेकः)
अकाल एकनवत्यथिकद्विशततमो< ध्याय: पराशरगीता--कर्मफलकी अनिवार्यता तथा पुण्यकर्मसे लाभ पराशर उवाच मनोरथरयथं प्राप्य इन्द्रियाख्यहयं नर: । रश्मिभिज्ञानसम्भूतैयों गच्छति स बुद्धिमान्,पराशरजी कहते हैं--राजन्! इन्द्रियरूप घोड़ोंसे युक्त मनोमय (सूक्ष्म शरीर) एक रथ है। ज्ञानाकार वृत्तियाँ ही इस रथके घोड़ोंकी बागडोर हैं। इन उपकरणोंसे युक्त रथपर आरूढ़ होकर जो पुरुष यात्रा करता है, वह बुद्धिमान है
parāśara uvāca | manorathaṃ yathā prāpya indriyākhyahayān naraḥ | raśmibhir jñānasambhūtair yo gacchati sa buddhimān ||
Parāśara nói: Tâu Đại vương, thân vi tế do tâm tạo như một cỗ xe, được thắng bằng những con ngựa mang tên các căn—các giác quan. Dây cương của chúng chính là những vận hành mang hình tướng tri kiến, phát sinh từ hiểu biết. Người nào ngự trên cỗ xe ấy, đầy đủ các phương tiện ấy mà đi qua đời, người ấy mới thật là bậc trí.
पराशर उवाच
Educational Q&A
Wisdom is defined as governing one’s life by knowledge: the senses are powerful like horses, but when they are directed by the reins of discriminative understanding, a person travels rightly rather than being carried away by impulse.
In the Śānti Parva’s Parāśara-gītā section, the sage Parāśara addresses a king and uses a chariot metaphor: the mind is the chariot, the senses are its horses, and knowledge functions as the reins by which a wise person guides his course.