Shloka 13
Adhyāya 290: Sāṃkhya-vidhi, Deha-doṣa, Guṇa-vicāra, and Mokṣa-gati
Bhīṣma–Yudhiṣṭhira Dialogue
दैवं तात न पश्यामि नास्ति दैवस्य साधनम् । स्वभावतो हि संसिद्धा देवगन्धर्वदानवा:
daivaṁ tāta na paśyāmi nāsti daivasya sādhanam | svabhāvato hi saṁsiddhā devagandharvadānavāḥ ||
Parāśara nói: “Con yêu, ta không thấy có một ‘định mệnh’ nào tồn tại như một quyền lực độc lập, cũng không thấy phương tiện nào khiến định mệnh ấy được sinh ra hay bị điều khiển. Bởi chư thiên, Gandharva và Dānava đạt được năng lực và cảnh giới của mình do chính bản tính vốn có.”
पराशर उवाच
Educational Q&A
The verse challenges the idea of an independent, external ‘fate’ (daiva) governing outcomes. It emphasizes svabhāva—innate nature or inherent constitution—as the primary explanatory principle for the capacities and conditions of different beings, implying responsibility and causality rooted in nature rather than an unseen destiny.
Parāśara addresses his son in a didactic context within Śānti Parva’s philosophical discussions. He presents a viewpoint that denies a separate agency called ‘fate’ and instead explains the status of gods, Gandharvas, and Dānavas as arising from their inherent nature.