Shloka 46
Śoka-śamana: Kṛṣṇa’s Consolation and Nārada’s Exempla to Sṛñjaya
Chapter 29
यो बद्ध्वा त्रिशतं चाश्वान् देवेभ्यो यमुनामनु । सरस्वती विंशतिं च गड्ामनु चतुर्दश,“उन महातेजस्वी दुष्यन्तकुमार भरतने पूर्वकालमें देवताओंकी प्रसन्नताके लिये यमुनाके तटपर तीन सौ, सरस्वतीके तटपर बीस और गंगाके तटपर चौदह घोड़े बाँधकर उतने-उतने अश्वमेध यज्ञ किये थे।* उन्होंने अपने जीवनमें एक सहस्र अश्वमेध और सौ राजसूय यज्ञ सम्पन्न किये थे
yo baddhvā triśataṃ cāśvān devebhyo yamunām anu | sarasvatīṃ viṃśatiṃ ca gaṅgām anu caturdaśa ||
Thần Vāyu nói: “Vị Bharata rực rỡ, con của Duṣyanta—người vì làm đẹp lòng chư thiên mà từng buộc ba trăm ngựa bên bờ Yamunā, hai mươi ngựa bên bờ Sarasvatī, và mười bốn ngựa bên bờ Gaṅgā—đã cử hành ngần ấy lễ Aśvamedha. Trong đời mình, ông được nhớ rằng đã hoàn tất một nghìn Aśvamedha và một trăm Rājasūya.”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse holds up Bharata as an exemplar of royal dharma: a king’s power is ideally expressed through disciplined, public, and deity-oriented rites (yajñas) performed for cosmic order and communal welfare, not merely for personal gain.
Vāyu is recounting Bharata’s extraordinary sacrificial record, specifying numbers of horses bound for Aśvamedhas at the banks of major rivers (Yamunā, Sarasvatī, Gaṅgā) and summarizing his famed totals of Aśvamedha and Rājasūya rites.