Shloka 23
Haṃsa–Sādhya Saṃvāda: Satya, Dama, Kṣamā and the Discipline of Speech
जीवन्तमपि चैवैनं भरणे रक्षणे तथा । असमाप्ते परित्यज्य पश्चादपि मरिष्यसि
jīvantam api caivainaṃ bharaṇe rakṣaṇe tathā | asamāpte parityajya paścād api mariṣyasi, mṛte vā tvayi jīve vā yadā bhokṣyati vai janaḥ | svakṛtaṃ nanu buddhvaivaṃ kartavyaṃ hitam ātmanaḥ ||
Bhishma nói: “Dẫu ngươi nuôi dưỡng và che chở người ấy khi còn sống, nếu ngươi rời bỏ trước khi số mệnh của người ấy mãn, rồi chính ngươi cũng sẽ gặp cái chết về sau. Dù ngươi sống hay chết, mỗi người đến kỳ đều phải thọ nhận quả báo của nghiệp mình. Biết rõ lẽ ấy, hãy chuyên tâm vào điều thật sự lợi ích cho sự an lành tối thượng của chính ngươi.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma emphasizes karma and personal responsibility: each person must inevitably experience the results of their own actions, so one should not be paralyzed by anxiety over others’ fates but instead pursue what truly leads to one’s own welfare and spiritual good.
In Shanti Parva’s instruction-setting, Bhishma counsels the listener on the inevitability of death and the inescapability of one’s own karmic results, urging a turn from anxious attachment toward purposeful effort for one’s own highest benefit.