Shloka 46
यत् करोति बहुदोषमेकत- स्तच्च दूषयति यत्पुरा कृतम् । नाप्रियं तदुभयं करोत्यसौ यच्च दूषयति यत् करोति च,अज्ञानावस्थामें मनुष्य जो अनेक दोषसे युक्त कर्म करता है और वह पहलेके जो कर्म कर चुका है, उनके लिये शोक करता है। इसके सिवा अज्ञानावस्थामें जो वह दूसरेके किये हुए अप्रिय कर्मको दोषरूपमें देखता है और राग आदि दोषके कारण स्वयं जो दूषित कर्म करता है, वह दोनों ही प्रकारका कार्य वह ज्ञान होनेके बाद नहीं करता है
yat karoti bahudoṣam ekataḥ tac ca dūṣayati yat purā kṛtam | nāpriyaṃ tad ubhayaṃ karoty asau yac ca dūṣayati yat karoti ca ||
Bhishma nói: “Bất cứ điều gì con người làm trong trạng thái vô minh—những hành vi chất chứa nhiều lỗi lầm—và bất cứ điều gì về sau người ấy kết án là sai, kể cả chính những việc mình đã làm trong quá khứ: khi tri kiến phát sinh, người ấy không còn phạm cả hai loại ấy nữa. Người ấy không làm điều đáng chê trách, cũng không lặp lại cái vòng đôi: làm việc ô nhiễm rồi lại tự lên án.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Ignorance leads to faulty actions and to the habit of blaming—both one’s past deeds and objectionable deeds in general—while still acting under the same defects. With the rise of true knowledge, a person abandons both: he neither performs blameworthy acts nor remains trapped in the cycle of doing wrong and then condemning it.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and right conduct, Bhishma explains to Yudhishthira how inner transformation occurs: when ignorance is replaced by knowledge, one’s behavior changes, and the earlier patterns of defective action and reactive censure no longer persist.