Shloka 129
Adhyāya 284: Tapas as a Corrective to Household Attachment
Parāśara’s Instruction
लता वल्यस्तृणौषध्य: पशवो मृगपक्षिण: । द्रव्यकर्मसमारम्भ: काल: पुष्पफलप्रद:
latā vallyas tṛṇauṣadhyaḥ paśavo mṛga-pakṣiṇaḥ | dravya-karma-samārambhaḥ kālaḥ puṣpa-phala-pradaḥ ||
Bhīṣma nói: “Chính Ngài là dây leo và cành mảnh, là cỏ và thảo dược; Ngài là gia súc, thú rừng và chim muông. Ngài là khởi nguyên của tài vật và hành nghiệp; và Ngài chính là Thời gian—đấng ban hoa và kết trái.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches an all-pervading vision of the divine: the Lord is present as nature (plants, animals), as human means and effort (resources and actions), and as Time that ripens outcomes. Ethically, it encourages humility and dharmic conduct by seeing all agency and results as grounded in a higher order.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira and, in this section, offers a hymn-like enumeration identifying the Supreme with various aspects of the world. The verse is part of a broader praise that frames governance and personal conduct within a cosmic, devotional understanding.