Shloka 124
Adhyāya 284: Tapas as a Corrective to Household Attachment
Parāśara’s Instruction
वृक्षाणां ककुदो5सि त्वं गिरीणां शिखराणि च । व्याप्रो मृगाणां पततां ताक्ष्योडनन्तश्न भोगिनाम्
vṛkṣāṇāṃ kakudo 'si tvaṃ girīṇāṃ śikharāṇi ca | vyāghro mṛgāṇāṃ patatāṃ tākṣyo 'nantaś ca bhoginām ||
Bhīṣma nói: “Trong các loài cây, Ngài là bậc tối thượng (như cây đa và aśvattha); trong các núi, Ngài là những đỉnh cao. Trong các loài thú, Ngài là hổ; trong các loài bay, Ngài là Tākṣya (Garuḍa); và trong các loài rắn, Ngài là Ananta.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a contemplative way to recognize the Supreme: in every category of existence, the highest or most excellent exemplar points to the one divine excellence pervading and sustaining all. This supports devotion and ethical orientation by training the mind to see unity behind worldly distinctions.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and higher truths. Here he offers a litany of superlatives—chief among trees, peaks among mountains, tiger among beasts, Garuḍa among birds, Ananta among serpents—as a form of praise and identification of the Supreme with the foremost manifestations in nature.