Shloka 115
Adhyāya 284: Tapas as a Corrective to Household Attachment
Parāśara’s Instruction
उन्मादन शतावर्त गज्भातोयाद्रमूर्थज । चन्द्रावर्त युगावर्त मेघावर्त नमो<स्तु ते
unmādana-śatāvarta-gaṅgā-bhātoya-ārdra-mūrdhaja | candrāvarta-yugāvarta-meghāvarta namo 'stu te ||
Bhishma nói: Hỡi Đấng khiến các thế giới rơi vào mê loạn, trên đỉnh đầu Ngài sông Hằng dâng lên thành trăm lớp sóng và xoáy nước, những lọn tóc bện của Ngài mãi đẫm nước ấy; hỡi Đấng đặt mặt trăng vào vòng tuần hoàn khuyết–tròn, xoay chuyển các thời đại trong những vòng trở lại, và khiến mây trời vận hành—xin kính lễ Ngài.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches reverent recognition of the divine as the regulator of cosmic processes—delusion and clarity, lunar time, the turning of ages, and the movement of clouds—suggesting that dharma is lived best with humility before the vast forces that shape human perception and the natural world.
In Shanti Parva, Bhishma is instructing Yudhishthira and, in the course of his discourse, offers a hymn of praise describing the deity’s cosmic attributes—Ganga in the matted locks, the moon’s cycles, recurring yugas, and cloud-movements—ending with a formal salutation.