Shloka 53
वृत्ति-सत्सङ्ग-दान-धर्म
Livelihood, Virtuous Association, and Ethics of Giving
खोरक: सौरभेयाणामूषरं पृथिवीतले । पशूनामपि धर्मज्ञ दृष्टिप्रत्यवरोधनम्
bhīṣma uvāca | khorakaḥ saurabheyāṇām ūṣaraṃ pṛthivītale | paśūnām api dharmajña dṛṣṭi-pratyavarodhanam ||
Bhishma nói: “Hỡi bậc am tường dharma, ngay cả nơi loài vật cũng có những biểu hiện ‘cơn sốt’ theo hình thức riêng. Ở bò cái và bò đực, chứng bệnh gọi là khoraka nơi móng guốc chính là cơn sốt của chúng. Trên mặt đất, vùng đất mặn khô cằn (ūṣara) là cơn sốt của địa cầu. Và sự che lấp, suy giảm năng lực thị giác của loài vật—hỡi bậc biết dharma—cũng phải hiểu là cơn sốt của chúng.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma frames ‘fever’ as a broad principle of affliction: each class of beings (animals, the earth itself) has characteristic forms of disorder. The ethical point is to cultivate discerning awareness of suffering in all beings and to understand that harm and imbalance manifest in many subtle ways, not only as obvious illness.
In the Shanti Parva’s instruction to Yudhiṣṭhira, Bhishma continues a didactic explanation that catalogs how ‘jvara’ (fever/affliction) appears differently across beings. Here he identifies hoof-disease in cattle, barren saline land as the earth’s affliction, and impairment of animals’ vision as another form of their ‘fever.’