Shloka 21
उशनसः (शुक्रस्य) चरितम् — The Account of Uśanā (Śukra): Yoga, Grievance, and Pacification
इस प्रकार मैंने सभी जीवोंको जन्म-मरणके चक््करमें पड़ा हुआ देखा है। शास्त्रका भी ऐसा सिद्धान्त है कि जैसा कर्म होता है, वैसा ही फल मिलता है ।।
tiryag gacchanti narakaṁ mānuṣyaṁ daivam eva ca | sukhaduḥkhe priye dveṣye caritvā pūrvam eva ha ||
Bhishma nói: “Như vậy, ta đã thấy mọi loài hữu tình bị mắc kẹt trong vòng luân hồi sinh tử. Giáo lý của kinh điển cũng dạy như thế: gieo nhân nào gặt quả nấy. Sau khi đã lang thang qua vui và khổ, qua điều đáng yêu và điều đáng ghét, chúng sinh—tùy theo nghiệp của mình—đi vào địa ngục, thọ sinh làm loài vật, thọ sinh làm người, hoặc thọ sinh làm chư thiên.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches karmic retribution within saṁsāra: beings experience pleasure/pain and dear/hateful objects, and then—according to their actions—attain different destinations such as hell, animal birth, human birth, or divine birth. Moral causality (karma → phala) governs transmigration.
In the Śānti Parva instruction, Bhīṣma is advising on dharma and the workings of karma. He frames his counsel as both personal observation and śāstric doctrine, explaining how embodied beings move through various realms based on prior conduct.