Shloka 14
उशनसः (शुक्रस्य) चरितम् — The Account of Uśanā (Śukra): Yoga, Grievance, and Pacification
निर्जितेनासहायेन हृतराज्येन भारत । अशोचता शत्रुमध्ये बुद्धिमास्थाय केवलाम्
bhīṣma uvāca | nirjitena asahāyena hṛtarājyena bhārata | aśocatā śatrumadhye buddhim āsthāya kevalām naraśvara | asmin viṣaye ekaḥ prācīna itihāsaḥ kathyate; taṃ ekacittaḥ śṛṇu | bharatanandana! pūrvakāle vṛtrāsuraḥ parājitaḥ aiśvarya-bhraṣṭaḥ abhavat | tasya kaścid api sahāyaḥ na avaśiṣṭaḥ | devaiḥ tasya rājyaṃ hṛtam | tādṛśyāṃ daśāyām api saḥ asuraḥ yathā ceṣṭitavān, tasyaiva asyāṃ kathāyāṃ varṇanam | saḥ śatrūṇāṃ madhye api āsaktiśūnya-buddhim āśritya śokaṃ na karoti |
Bhīṣma nói: Hỡi hậu duệ Bharata, tuy bị đánh bại, không còn đồng minh và bị tước mất vương quốc, y vẫn không sầu não; ngay giữa vòng kẻ thù, hỡi đức vua, y nương tựa nơi trí tuệ thuần tịnh, không vướng chấp. Về việc này có một chuyện cổ—hãy nghe với tâm chuyên nhất. Thuở xưa, Vṛtrāsura bị khuất phục và rơi khỏi quyền thế; chẳng còn ai trợ giúp, và chư thiên đoạt lấy lãnh địa của y. Thế nhưng, ngay trong cảnh ấy, điều được thuật lại ở đây chính là cách con asura ấy gắng sức: đứng giữa quân thù, y vẫn không bám víu, nên không chìm vào khổ sầu.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even when one is defeated, abandoned, and dispossessed, grief is not inevitable: by taking refuge in pure, unattached discernment (kevalā buddhi) and relinquishing clinging (āsakti), one can remain steady amid enemies and adversity.
Bhishma introduces an ancient illustrative episode: Vṛtrāsura, after being defeated and stripped of his realm by the gods, stands among enemies without lamentation. The text sets up his conduct as a model for how to act when fortune and power collapse.