Shloka 7
व्याजेन चरते धर्ममर्थ व्याजेन रोचते । व्याजेन सिद्धयमानेषु धनेषु कुरुनन्दन,उत्तर न्यायसम्बद्धं ब्रवीति विधिचोदितम् । कुरुनन्दन! वह कोई बहाना लेकर ही धर्म करता है, कपटसे ही धन कमानेकी रुचि रखता है और यदि कपटसे धन प्राप्त करनेमें सफलता मिल गयी तो वह उसीमें अपनी सारी बुद्धि लगा देता है। भरतनन्दन! फिर तो विद्वानों और सुहृदोंके मना करनेपर भी वह केवल पाप ही करना चाहता है तथा मना करनेवालोंको थधर्मशास्त्रके वाक्योंके द्वारा प्रतिपादित न्याययुक्त उत्तर दे देता है
bhīṣma uvāca | vyājena carate dharmam arthaṁ vyājena rocate | vyājena siddhyamāneṣu dhaneṣu kurunandana, uttaraṁ nyāyasambaddhaṁ bravīti vidhicoditam ||
Bhīṣma nói: “Hắn chỉ hành dharma dưới cái cớ đạo nghĩa; hắn ham kiếm của cải bằng cớ bịa và mưu gian. Và khi những món lợi do gian trá ấy thành công, hỡi niềm vui của dòng Kuru, hắn dồn trọn trí khôn vào chính con đường đó. Rồi dù bạn hiền và bậc học giả có ngăn răn, hỡi con cháu Bharata, hắn vẫn chỉ khao khát phạm tội—và đáp lại người cấm can bằng những lời nghe có vẻ ‘công bằng’ và ‘hợp pháp’, khéo vá víu từ ngôn từ kinh điển.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma warns that once a person normalizes deceit for gain, he begins to disguise adharma as dharma: he clings to successful wrongdoing, rejects sincere counsel, and even weaponizes scriptural language to make his actions appear justified.
In the Shanti Parva’s instruction to Yudhiṣṭhira, Bhishma analyzes a moral failure-pattern: a man starts with ‘pretexts’ for righteousness, shifts to deceitful pursuit of wealth, becomes mentally invested in that success, and then answers reprovers with seemingly lawful, reasoned replies drawn from injunctions.