Shloka 47
भीष्म उवाच ततो<5पश्यत् स काम॑ च क्रोधं लोभं भयं मदम् | निद्रां तन्द्रीं तथा55लस्यमावृत्य पुरुषान् स्थितान्
bhīṣma uvāca tato 'paśyat sa kāmaṁ ca krodhaṁ lobhaṁ bhayaṁ madam | nidrāṁ tandrīṁ tathā ālasyaṁ āvṛtya puruṣān sthitān |
Bhīṣma nói: Rồi ông thấy dục vọng, sân hận, tham lam, sợ hãi và men say; lại thấy cả giấc ngủ, cơn lơ mơ và sự lười biếng—tất thảy phủ chụp lên con người khi họ đứng giữa đời, che mờ sự phân biệt và trói buộc họ vào những hành vi bất thiện.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how powerful inner forces—desire, anger, greed, fear, and intoxication/pride—along with dullness (sleep, drowsiness, sloth), veil human clarity. Ethically, it warns that unchecked mental afflictions ‘cover’ a person’s better judgment, making dharmic action difficult; therefore vigilance and self-discipline are implied remedies.
Bhīṣma describes a perception or observation: he ‘sees’ various passions and forms of inertia enveloping human beings. The scene is not a physical battle but a moral-psychological diagnosis, portraying these tendencies as pervasive forces that stand over and obscure people in ordinary life.