Shloka 126
Adhyāya 262: Śabda-brahman, Para-brahman, and the Ethics of Tyāga
Kapila–Syūmaraśmi Saṃvāda
अकृष्टपच्या पृथिवी आशीर्भिवीरुधो भवन् | पहलेके लोग कर्तव्य समझकर यज्ञमें श्रद्धापूर्वक प्रवृत्त होते थे और उस यज्ञसे उनकी सम्पूर्ण कामनाएँ स्वतः पूर्ण हो जाती थीं। पृथ्वीसे बिना जोते-बोये ही काफी अन्न पैदा होता तथा जगत्की भलाईके लिये उनके शुभ संकल्पसे ही वृक्षों और लताओंमें फल-फ़ूल लगते थे
akṛṣṭapacyā pṛthivī āśīrbhir vīrudho bhavan | pūrveke lokāḥ kartavyaṃ samajñāya yajñe śraddhayā pravṛttāḥ sma, tena yajñena ca teṣāṃ samagrāḥ kāmanāḥ svayam eva paripūryante sma | pṛthivyā akṛṣṭābījāyāṃ bahu annaṃ jāyate sma, jagad-hitāya ca teṣāṃ śubha-saṅkalpād eva vṛkṣa-latāsu phala-puṣpāṇi prādurabhavann iti ||
Chulādhāra nói: Thuở xưa, đất đai cho mùa màng không cần cày xới, và cây cỏ tươi tốt nhờ phúc lành. Người đời trước xem tế lễ là bổn phận nên dốc lòng với niềm tin; và nhờ tế lễ ấy, mọi ước nguyện của họ tự nhiên được viên mãn. Từ đất, dù không cày không gieo, lúa thóc vẫn dồi dào; và vì lợi ích của thế gian, chỉ bằng thiện chí và lời nguyện lành của họ, cây và dây leo cũng kết trái trổ hoa.
चुलाधार उवाच
Educational Q&A
The verse presents an ethical ideal: when people perform their duty (yajña) with faith and aim at the welfare of the world, nature and society respond with effortless abundance. Prosperity is portrayed as a consequence of righteous intention, disciplined action, and communal-minded resolve.
Chuladhara describes an earlier age in which the earth produced grain without cultivation and plants bore fruit and flowers through blessings and good resolve. He contrasts that harmonious order with later decline, implying that moral and ritual integrity once sustained both human fulfillment and natural fertility.