Shloka 13
कपिल–स्यूमरश्मि संवादः
Kapila and Syūmaraśmi on Renunciation, Householder Support, and Epistemic Authority
यथान्धबधिरोन्मत्ता उच्छवासपरमा: सदा । देवैरपिहितद्वारा: सोपमा पश्यतो मम,जैसे अन्धे, बहरे और उन्मत्त (पागल) मनुष्य, जिनके नेत्र, कान आदि द्वार देवताओंने सदाके लिये बंद कर दिये हैं, सदा केवल साँस लेते रहते हैं, मुझ द्रष्टा पुरुषकी भी वैसी ही उपमा है (अर्थात् मैं देखकर भी नहीं देखता, सुनकर भी नहीं सुनता और विषयोंकी ओर मन नहीं ले जाता, केवल साक्षीरूपसे देखता हुआ श्वास-प्रश्चासमात्रकी क्रिया करता रहता हूँ)
yathāndhabadhironmattā ucchvāsaparamāḥ sadā | devair apihitadvārāḥ sopamā paśyato mama ||
Tulādhāra nói: “Như kẻ mù, kẻ điếc và kẻ cuồng loạn—những người mà các cửa ngõ tri giác (mắt, tai và các căn khác) đã bị chư thiên khép lại—chỉ còn tiếp diễn mãi việc hít thở; trạng thái của ta, tuy là người thấy, cũng ví như vậy. Nghĩa là: thấy mà không ‘thấy’, nghe mà không ‘nghe’, không để tâm chạy theo các đối tượng giác quan; ta an trụ như một chứng nhân, chỉ duy trì hoạt động đơn thuần của hơi thở vào ra.”
तुलाधार उवाच
Educational Q&A
The verse teaches inner detachment and mastery over the senses: the wise person remains a mere witness (sākṣin), not appropriating sensory experience as ‘I see/I hear,’ and not letting the mind chase objects—living with minimal, necessary activity, symbolized by simple breathing.
Tulādhāra describes his own spiritual state to his interlocutor: although he appears to function normally, he claims to be like one whose sense-gates are closed—engaging the world without inner grasping, maintaining equanimity and non-involvement while continuing basic life-functions.