Shloka 5
Jājali–Tulādhāra-saṃvāda: Yajña, Vṛtti, and Ātma-tīrtha (जाजलि-तुलाधार-संवादः)
इमे मृता नृपतय: प्रायशो भीमविक्रमा: । तत्र मे संशयो जात: कुतः संज्ञा मृता इति
yudhiṣṭhira uvāca | ime mṛtā nṛpatayaḥ prāyaśo bhīmavikramāḥ | tatra me saṃśayo jātaḥ kutaḥ saṃjñā mṛtā iti | kasya mṛtyur bhavati? kasmān mṛtyur bhavati? kasmāt kāraṇān mṛtyur iha sarvaprāṇinām apaharaṇaṃ karoti? devatulyā pitāmaha! etat sarvaṃ me vaktum arhasi ||
Yudhiṣṭhira nói: “Những vị vua này đã chết—phần nhiều đều có dũng lực đáng sợ. Nhưng trong lòng ta nảy sinh nghi hoặc: vì sao họ lại được gọi là ‘đã chết’? ‘Cái chết’ ấy thuộc về ai? Cái chết phát sinh từ đâu, và do nguyên nhân nào mà cái chết ở đời này cướp đi sinh mệnh của muôn loài? Ôi Tổ phụ, bậc ngang hàng chư thiên, xin hãy nói cho ta tất cả.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharmic-philosophical inquiry into mortality: even the mighty fall, so one must understand what ‘death’ truly signifies—its locus (whose), its source (from what), and its universal power over embodied beings. It prepares the ground for Bhīṣma’s instruction on the nature of life, impermanence, and right understanding after catastrophic war.
In the aftermath of the Kurukṣetra war, Yudhiṣṭhira, troubled by the death of many powerful kings, turns to the godlike grandsire Bhīṣma for clarification. He asks why they are called ‘dead’ and seeks an explanation of death’s nature and cause, initiating a reflective teaching sequence in the Śānti Parva.