Shloka 3
धर्मलक्षण-प्रश्नः (Marks and Sources of Dharma) | Chapter 251: Inquiry into the Definition of Dharma
अन्तरात्मकमाकाशं तन्मयं श्रोत्रमिन्द्रियम् तस्य शब्दं गुणं विद्यान्मूर्तिशास्त्रविधानवित्
antarātmakam ākāśaṃ tanmayaṃ śrotram indriyam | tasya śabdaṃ guṇaṃ vidyān mūrtiśāstravidhānavit ||
Vyāsa nói: “Hư không (ākāśa) là tự thể nội tại của mọi sự bao dung và thấm khắp; căn nghe (nhĩ căn) cũng do chính hư không ấy cấu thành. Vì vậy, người hiểu các quy tắc của khoa học về thân thể hữu hình phải biết ‘âm thanh’ là phẩm tính riêng của hư không.”
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse teaches an elemental correspondence: the sense of hearing arises from ākāśa (space), and sound (śabda) is the defining quality (guṇa) of ākāśa. This supports a disciplined understanding of the body and perception as structured by the mahābhūtas, aiding detachment and self-knowledge.
In the didactic discourse of Śānti Parva, Vyāsa explains metaphysical principles about the elements and the senses. Here he identifies ākāśa as the basis of the auditory faculty and establishes sound as its characteristic property, as part of a systematic teaching on embodied existence.