Shloka 2
मृत्योर्ब्रह्मणा नियोजनम् — The Commissioning of Mṛtyu by Brahmā
सर्वान् वेदानधीयीत शुदश्रूषुर्ब्रह्मचर्यवान् । ऋचो यजूंसि सामानि न तेन न स वै द्विज:,जो सम्पूर्ण वेदोंका अध्ययन कर ले, गुरुकी सेवामें रहे, ब्रह्मचर्य-व्रतका पालन करे तथा ऋग्वेद, यजुर्वेद एवं सामवेदका पूरा-पूरा ज्ञान प्राप्त कर ले, वही मुख्य ब्राह्मण है
sarvān vedān adhīyīta śuśrūṣur brahmacaryavān | ṛco yajūṃṣi sāmāni na tena na sa vai dvijaḥ ||
Vyāsa nói: “Dẫu một người học hết các Veda, ở bên hầu thầy và giữ trọn lời nguyện brahmacarya—tinh thông các thánh ca Ṛk, Yajus và Sāman—chỉ bấy nhiêu thôi vẫn chưa khiến người ấy trở thành ‘kẻ tái sinh’ (dvija) theo nghĩa trọn vẹn. Bài kệ vượt lên trên học vấn và kỷ luật bề ngoài, ngụ ý rằng phẩm tính brāhmaṇa chân chính đòi hỏi chứng ngộ nội tâm và hạnh đúng, chứ không chỉ là thông thuộc kinh điển.”
व्यास उवाच
Educational Q&A
Textual mastery of the Vedas, service to the teacher, and strict student-discipline are valuable, but they are not sufficient by themselves to constitute true dvija-hood; the verse implies that inner virtue and lived dharma must complete learning.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma, Vyāsa states a criterion about what does—and does not—make someone truly ‘twice-born,’ using Vedic study and brahmacarya as examples to show the limits of mere formal qualifications.