Shloka 9
कालेन कृष्णाश्न सिताश्न रात्र्य: कालेन चन्द्र: परिपूर्णबिम्ब: । नाकालत: पुष्पफल द्रुमाणां नाकालवेगा: सरितो वहन्ति,समयसे ही अँधेरी और उजेली रातें होती हैं, समयसे ही चन्द्रमाका मण्डल परिपूर्ण होता है, असमयमें वृक्षोंमे फल और फूल भी नहीं लगते हैं और न असमयमें नदियाँ ही वेगसे बहती हैं
kālena kṛṣṇāś ca sitāś ca rātryaḥ kālena candraḥ paripūrṇa-bimbaḥ | nākālataḥ puṣpa-phala-drūmāṇāṃ nākāla-vegāḥ sarito vahanti ||
Vyāsa nói: Đúng mùa thì có đêm tối và đêm sáng; đúng mùa thì vầng trăng mới tròn đầy. Trái mùa, cây cối không trổ hoa kết quả, và sông ngòi cũng không cuồn cuộn chảy với sức mạnh vốn có. Vì thế, mọi kết quả đều sinh từ thời gian và đúng dịp—người ta nên hành động với nhẫn nại và phân biệt, chớ vội vàng hay trái nghịch trật tự tự nhiên.
व्यास उवाच
Educational Q&A
That outcomes depend on kāla (right time/season). One should align effort with proper occasion; forcing action prematurely is fruitless, just as trees do not bear out of season and rivers do not surge at the wrong time.
Vyāsa instructs through natural analogies—night phases, the moon’s fullness, seasonal fruiting, and river flow—to counsel restraint and timely action within the broader Shanti Parva discourse on dharma and wise conduct.