Shloka 24
राजधर्मः—राष्ट्ररक्षणं, दण्डनीतिः, हयग्रीवोपाख्यानम्
Royal Duty: Protection, Penal Policy, and the Hayagrīva Exemplum
इस प्रकार श्रीमह्ाभारत शान्तिपर्वके अन्तर्गत राजधर्मानुशासनपर्वमें व्यासवाक्यविषयक चौबीसवाँ अध्याय पूरा हुआ,सुखमेव हि दुःखान्तं कदाचिद् दुःखत: सुखम् | तस्मादेतद् द्ववं जह्माद् य इच्छेच्छाश्वतं सुखम्
sukham eva hi duḥkhāntaṃ kadācid duḥkhataḥ sukham | tasmād etad dvandvaṃ jahyād ya icchec chāśvataṃ sukham ||
Như vậy, trong «Mahābhārata», thuộc «Śānti Parva», trong phần «Rājadharmānuśāsana Parva», chương thứ hai mươi bốn về lời dạy của Vyāsa đã kết thúc. Hạnh phúc quả thật đôi khi kết thúc bằng khổ đau, và đôi khi hạnh phúc lại nảy sinh từ khổ đau. Vì thế, ai cầu mong an lạc bền lâu nên từ bỏ cặp đối đãi ấy (lạc và khổ), giữ tâm vững vàng trước cả hai.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Pleasure and pain are unstable and can transform into each other; therefore, the seeker of lasting good should relinquish attachment to these dualities and cultivate steadiness (equanimity).
Vaiśampāyana concludes a section within the Śānti Parva’s Rājadharmānuśāsana material, summarizing the ethical point that a ruler or aspirant should not be swayed by alternating happiness and sorrow.