Shloka 36
सूक्ष्मभूत-भूतात्मविज्ञानम्
Knowing the subtle principle and the bhūtātman through yoga
अरोषमोह: समलोष्टकाञउचन: प्रहीणकोशो गतसंधिविग्रह: । अपेतनिन्न्दास्तुतिरप्रियाप्रिय- श्वरन्नुदासीनवदेष भिक्षुक:
aroṣamohaḥ samaloṣṭakāñcanaḥ prahīṇakośo gatasandhivigrahaḥ | apetanindāstutir apriyapriyaś carann udāsīnavad eṣa bhikṣukaḥ ||
Vyāsa nói: Vị khất sĩ như thế không bị chạm đến bởi sân hận và mê vọng. Người ấy xem cục đất và vàng là một. Đã gạt bỏ ý niệm sở hữu và niềm kiêu hãnh về những “kho tàng” (kośa) của mình, người ấy vượt qua xung lực kết minh và đối địch, tự do trước cả chê bai lẫn tán dương. Với người ấy, không ai đặc biệt thân yêu và cũng không ai đáng ghét; đi qua đời như kẻ dửng dưng, người ấy vẫn du hành—vững vàng trong ly tham và tâm bình đẳng.
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse defines the ideal renunciant: one who is free from anger and delusion, equal-minded toward wealth and poverty, untouched by praise and blame, and beyond the social-political reflexes of alliance and enmity. Ethical maturity is shown as inner steadiness—no compulsive liking or disliking—expressed as detached wandering and harmlessness.
In Śānti Parva’s instruction on dharma and liberation, Vyāsa describes the marks of a true bhikṣuka (mendicant). Rather than a plot event, this is a didactic characterization meant to guide conduct: how a renouncer should relate to possessions, reputation, and interpersonal conflict.