Shloka 18
सूक्ष्मभूत-भूतात्मविज्ञानम्
Knowing the subtle principle and the bhūtātman through yoga
जिसे सम्पूर्ण प्राणियोंसे अभय प्राप्त है तथा जिसकी ओरसे किसी भी प्राणीको कोई भय नहीं है, उस मोहमुक्त पुरुषको किसीसे भी भय नहीं होता ।।
vyāsa uvāca | yasya sarvabhūtebhyo 'bhayaṃ prāptaṃ yasya ca sarvabhūtebhyo na bhayaṃ bhavati, tasya mohavimuktasya puruṣasya kutaścid api na bhayaṃ bhavati || yathā nāgapade 'nyāni padāni padagāminām | sarvāṇy evāpidhīyante padjātāni kuñjare || evaṃ sarvo dharmo 'rthaś ca ahiṃsāyām antarbhavati | yo hi na hiṃsati kaṃcit sa sadā amṛto bhūtvā nivāsati ||
Vyāsa nói: Người mà mọi loài nhận được sự vô úy từ đó, và từ người ấy không loài nào phải sợ—người ấy, đã thoát khỏi mê lầm, chẳng còn sợ ai. Như mọi dấu chân của các loài đi bằng chân đều bị bao phủ trong dấu chân voi, cũng vậy, toàn bộ dharma và toàn bộ artha đều được bao hàm trong ahimsa (bất bạo hại). Ai không làm hại một ai thì an trú mãi như “bất tử”—thoát khỏi trói buộc của sinh tử luân hồi.
व्यास उवाच
Educational Q&A
Non-violence (ahiṃsā) is presented as the comprehensive root of ethical life: it gathers within itself the aims of dharma (righteousness) and artha (well-being). A person who gives fearlessness to all beings, harming none, becomes inwardly fearless and moves toward ‘deathlessness’—freedom from saṃsāra.
In the didactic setting of the Śānti Parva, Vyāsa delivers a moral instruction emphasizing ahiṃsā. He uses a vivid simile—other footprints disappearing within an elephant’s footprint—to argue that diverse virtues and practical goods are ultimately contained within the single principle of non-harm.