Shloka 7
Adhyāya 240: Indriya–Manas–Buddhi–Ātman — The Inner Hierarchy and Restraint (इन्द्रिय-मनस्-बुद्धि-आत्म-क्रमः)
चक्षु:श्रोत्रे च मनसा मनोवाचं च कर्मणा । अप्रमादाद् भयं जह्माद् दम्भं प्राज्ञोपसेवनात्
cakṣuḥśrotre ca manasā manovācaṃ ca karmaṇā | apramādād bhayaṃ jahyād dambhaṃ prājñopasevanāt | sattvasaṃsevanād dhīro nidrām ucchettum arhati |
Vyāsa nói: “Phải canh giữ các căn và nội tâm theo một chuỗi kỷ luật: dùng tâm để giữ mắt và tai, và dùng hành động đúng đắn để chế ngự tâm và lời nói. Nhờ tỉnh thức không lơ là mà gạt bỏ sợ hãi; nhờ gần gũi bậc hiền trí mà từ bỏ giả dối và phô trương. Người kiên định, nhờ nuôi dưỡng sattva (tính trong sáng và quân bình), trở nên xứng đáng để cắt đứt sức nặng của cơn buồn ngủ.”
व्यास उवाच
Educational Q&A
Cultivate vigilant self-restraint: purify perception and expression by governing the senses through the mind and governing mind and speech through disciplined action; abandon fear through carefulness, abandon hypocrisy through the company of the wise, and reduce lethargy/sleep by cultivating sattva.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma and inner discipline, Vyāsa delivers a compact set of practical guidelines for ethical self-mastery—linking vigilance, good association, and sattvic cultivation to the purification of senses, mind, speech, and conduct.