Shloka 263
अध्यात्म-तत्त्व-निर्णयः
Adhyātma Taxonomy: Elements, Faculties, and Guṇas
सर्वेडन्त:स्था इमे लोका बाह्[मेषां न किंचन । वह परमात्मा न ऊपर है न नीचे और न वह अगल-बगलमें अथवा बीचमें ही है। कोई भी स्थानविशेष उसको ग्रहण नहीं कर सकता
sarve 'ntaḥsthā ime lokā bāhyaṃ eṣāṃ na kiṃcana | sa paramātmā na ūrdhvaṃ na adho na tiryak na madhye 'pi | na kaścid deśaviśeṣas taṃ grahītuṃ śaknoti | sa paramātmā naikasmin deśe sthitvā anyadeśaṃ gacchati | ime samastā lokāḥ tasyaiva antar eva sthitāḥ | eṣāṃ kaścid aṃśo vā pradeśo vā tasya bahiḥ na vidyate ||
Vyāsa nói: Tất cả các thế giới này đều an trụ trong Tự Ngã; không có phần nào của chúng tồn tại ngoài Ngài. Tự Ngã Tối Thượng ấy không phải “ở trên” hay “ở dưới”, không ở “bên cạnh”, cũng chẳng bị giam trong một “trung tâm” nào. Không một nơi chốn riêng biệt nào có thể chứa đựng hay nắm bắt Ngài, và Ngài không đi từ chỗ này sang chỗ khác. Toàn thể các thế giới chỉ nương tựa trong Ngài; không một phần hay miền nào nằm ngoài Tự Ngã Tối Thượng.
व्यास उवाच
Educational Q&A
The Supreme Self (Paramātmā) is all-pervading and cannot be confined by spatial categories like above/below/inside/outside; all worlds exist within Him, and nothing lies outside Him. This reframes reality from location-based thinking to an all-encompassing spiritual ground.
In Śānti Parva’s instruction on peace and liberation, Vyāsa delivers a philosophical teaching: he describes the Paramātmā as unmoving, unbounded by place, and the inner support of all realms—guiding the listener toward contemplative understanding rather than ritual or worldly measurement.