Shloka 16
Gṛhastha-vṛtti and Niyama: Models of Householder Livelihood and Discipline (गृहस्थवृत्ति-नियमाः)
तिष्ठत्ये तेषु भगवान् षट्सु कर्मसु संस्थित: । व्यासजी कहते हैं--बेटा! ब्राह्मणको चाहिये कि वेदोंमें बतायी गयी त्रयी विद्या--“अ उ म्' इन तीन अक्षरोंसे सम्बन्ध रखनेवाली प्रणवविद्याका चिन्तन एवं विचार करे। वेदके छहों अंगोंसहित ऋक्
tiṣṭhaty ete teṣu bhagavān ṣaṭsu karmasu saṁsthitaḥ | dharmadvīpena bhūtānāṁ cārthakāmajalenaca | ṛtavāḍmokṣatīreṇa vihiṁsātaruvāhinā |
Vyāsa nói: “Đấng Thế Tôn—chính là Dharma—an trụ vững chắc trong sáu bổn phận ấy. Vì vậy, một brāhmaṇa nên quán niệm Thánh âm Pranava (A-U-M), và học các thần chú của Ṛg, Sāma, Yajus và Atharva cùng với sáu bộ phụ trợ của Veda, giữ đúng âm và chữ. Bởi Đấng ấy với tư cách là Dharma được đặt nền vững trong các kỷ luật Veda và trong sáu hành vi: tế tự, chủ tế cho người khác, học, dạy, bố thí và nhận lễ vật.” Rồi Ngài lại ví Thời gian như một con sông lớn cuốn mọi loài đi: Dharma là hòn đảo nương tựa giữa dòng nước của tài lợi và dục lạc; lời chân thật và giải thoát là hai bờ; cây bạo lực trôi theo dòng ấy, còn muôn loài do Đấng Tạo Hóa tạo dựng bị kéo về cõi Yama.
व्यास उवाच
Educational Q&A
Dharma is not abstract but ‘dwells’ in concrete disciplines: Vedic contemplation (especially the Pranava), accurate study of mantra and sound, and the six brāhmaṇa duties—sacrificing, officiating, studying, teaching, giving, and accepting gifts. These practices are presented as supports that keep one aligned with the divine principle of Dharma amid the destabilizing flow of Time, wealth, and desire.
Vyāsa instructs the listener (addressed as ‘son’ in the surrounding prose) on brāhmaṇa conduct and the religious-ethical foundations of society. He then expands the instruction with a vivid allegory: Time is a mighty river sweeping beings toward Yama’s realm; in that current, Dharma is an island of refuge, while truth and liberation mark the safe shores.