Shloka 20
Brāhmaṇa-kṛtya, Āśrama-niyama, and Dāna-prasaṃsā
Duties of the Brāhmaṇa, āśrama discipline, and praise of giving
न मन्त्रबलवीर्येण प्रज्ञया पौरुषेण च | न शीलेन न वृत्तेन तथा नैवार्थसम्पदा । अलभ्यं लभते मर्त्यस्तत्र का परिदेवना
na mantrabalavīryeṇa prajñayā pauruṣeṇa ca | na śīlena na vṛttena tathā naivārthasampadā | alabhyaṃ labhate martyas tatra kā paridevanā ||
Bhīṣma nói: “Điều thật sự không thể đạt được thì phàm nhân không thể giành lấy—không nhờ sức mạnh thần chú, không nhờ sức lực và dũng mãnh, không nhờ trí tuệ và nỗ lực bản thân; cũng không nhờ đức hạnh, hạnh kiểm đúng đắn hay của cải. Nếu một vật vốn không thể có, cớ gì phải than khóc vì nó?”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches acceptance and non-lamentation: if something is inherently unattainable, no combination of spiritual means (mantras), physical power, intelligence, moral excellence, disciplined conduct, or wealth can secure it; therefore grief over it is irrational and should be relinquished.
In the Śānti Parva’s instruction-setting, Bhīṣma continues advising on dharma and inner steadiness, offering a consolatory principle aimed at reducing sorrow: recognize the limits of human agency and cease lamenting what cannot be obtained.