Shloka 16
अध्याय २२० — बलिवासवसंवादः
Bali–Vāsava Dialogue on Kāla and Steadfastness
न हृष्यति महत्यर्थे व्यसने च न शोचति । स वै परिमितप्रज्ञ: स दान्तो द्विज उच्यते
na hṛṣyati mahāty arthe vyasane ca na śocati | sa vai parimitaprajñaḥ sa dānto dvija ucyate ||
Bhīṣma nói: Người nào không hớn hở khi của cải hay thành tựu lớn đến, và cũng không sầu khổ khi nghịch cảnh ập xuống—người ấy được gọi là một dvija có trí tuệ chừng mực và đã chế ngự các căn. Lời dạy ca ngợi sự vững vàng nội tâm: sự trưởng thành đạo đức không nằm ở điều ta được hay mất, mà ở tâm bình đẳng, giữ kỷ luật trong cả thịnh vượng lẫn khốn khó.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
True refinement is equanimity: do not become intoxicated by great gains, and do not collapse into sorrow in misfortune. Such balance indicates measured wisdom (parimitaprajñā) and sense-mastery (dānta), which Bhīṣma presents as marks of a truly noble ‘dvija’ in conduct.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and right conduct after the war. Here he defines a hallmark of the disciplined person: steadiness of mind amid prosperity and adversity.