Shloka 35

बलीन्द्रसंवादः — Kāla, Anityatā, and the Limits of Agency

Mahābhārata 12.217

Devanagari script

बिसतन्तुर्ययैवायमन्तःस्थ: सर्वतो बिसे | तृष्णातन्तुरनाद्यन्तस्तथा देहगत: सदा,जैसे कमलकी नालमें रहनेवाला तन्तु उसके सभी अंशोंमें फैला रहता है, उसी प्रकार अनादि एवं अनन्त वृष्णातन्तु सदा देहधारीके चित्तमें स्थित रहता है

Transliteration

bisatantur yayaivāyam antaḥsthaḥ sarvato bise | tṛṣṇātantur anādyantaḥ tathā dehāgataḥ sadā ||

Translation

Bhīṣma nói: Như sợi tơ mảnh ẩn trong cuống sen lan khắp toàn thể thớ sen, cũng vậy, sợi tơ của ái dục—không khởi đầu, không cùng tận—luôn trú trong kẻ mang thân, thấm khắp tâm và đời sống nội tại.

Word by Word

• बिसतन्तुः: the lotus-fibre
• बिसतन्तुः: Karta
• Type: Noun
• Root: बिस-तन्तु
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• यया: by which
• यया: Karana
• Type: Pronoun
• Root: यद्
• Form: Feminine, Instrumental, Singular

• एव: indeed/just
• Type: Indeclinable
• Root: एव

• अयम्: this
• अयम्: Karta
• Type: Pronoun
• Root: इदम्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• अन्तःस्थः: situated within/inner-dwelling
• अन्तःस्थः: Adhikarana
• Type: Adjective
• Root: अन्तःस्थ
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• सर्वतः: on all sides/everywhere
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वतः

• बिसे: in the lotus-stalk
• बिसे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: बिस
• Form: Neuter, Locative, Singular

• तृष्णातन्तुः: the fibre/thread of craving
• तृष्णातन्तुः: Karta
• Type: Noun
• Root: तृष्णा-तन्तु
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• अनाद्यन्तः: beginningless and endless
• Type: Adjective
• Root: अनादि-अन्त
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• तथा: so/likewise
• Type: Indeclinable
• Root: तथा

• देहगतः: gone into the body; body-abiding
• देहगतः: Adhikarana
• Type: Adjective
• Root: देह-गत
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• सदा: always
• Type: Indeclinable
• Root: सदा

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhishma
• lotus-stalk (bisa)
• filament/thread (tantu)
• craving/desire (tṛṣṇā)
• embodied being/body (deha)