Shloka 2
स्वप्ने हि रजसा देही तमसा चाभि भूयते । देहान्तरमिवापतन्नश्नरत्युपगतस्पृह:,स्वप्नमें जीवको प्रायः रजोगुण और तमोगुण दबा लेते हैं। वह कामनायुक्त होकर दूसरे शरीरको प्राप्त हुएकी भाँति विचरता है
svapne hi rajasā dehī tamasā cābhibhūyate | dehāntaram ivāpatann aśnaraṭy upagata-spṛhaḥ ||
Bhishma nói: “Trong trạng thái mộng, bản ngã mang thân xác quả thật bị rajas và tamas lấn át. Bị dục vọng thúc đẩy, nó lang thang như thể đã rơi vào một thân khác—cảm thọ và hành động trong mộng như đó là một sự thọ thân riêng.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Dream-experience is explained as a condition where the embodied self is dominated by rajas and tamas, so desire and delusion shape perception; the dreamer behaves as if inhabiting another body, illustrating how craving can fabricate a convincing but unreal world.
Bhishma is instructing about the workings of consciousness and the guṇas: in dream the jīva, propelled by latent desires, wanders through dream-objects as though it had taken on a different embodiment.