Shloka 13
Adhyāya 214: Tapas Redefined—Perpetual Discipline, Hospitality, and the Ethics of Eating (तपः-निरूपणम्, विघसाशी-अतिथिप्रिय-धर्मः)
रागोत्पन्नश्चरेत् कृच्छों महार्ति: प्रविशेदप: । मग्न: स्वप्ने च मनसा त्रिर्जपेदघधमर्षणम्
Bhīṣma uvāca: rāgotpannaś caret kṛcchraṁ mahārtīḥ praviśed apaḥ | magnaḥ svapne ca manasā trir japet aghamarṣaṇam ||
Bhīṣma nói: “Nếu dục vọng hay ham muốn khởi lên, người ta nên thực hành khổ hạnh thanh tẩy gọi là lời nguyện Kṛcchra. Nếu nỗi bức bách của dục tình trở nên dữ dội, hãy xuống nước—sông hay hồ—mà tắm gội. Và nếu trong mộng có sự xuất tinh, hãy lặn mình trong nước và thầm tụng thánh ca Aghamarṣaṇa ba lần—nhờ vậy phục hồi tự chế và sự thanh tịnh xứng hợp với một brahmacārin.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches disciplined response to sexual desire for a brahmacārin: when passion arises, adopt structured penance (Kṛcchra), use water-immersion as a calming and purifying practice when agitation is intense, and perform mental recitation of the Aghamarṣaṇa hymn after involuntary nocturnal emission—framing purity as restoration of restraint rather than mere guilt.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma, Bhīṣma advises Yudhiṣṭhira on conduct and expiations. Here he gives practical prāyaścitta procedures for a celibate student when desire arises, when lust becomes painful, and when a dream leads to seminal discharge, prescribing austerity, bathing/immersion, and Vedic japa.