Shloka 11
दमप्रशंसा — Praise of Self-Restraint
Dama
शुक्रतो रसतश्रैव देहाज्जायन्ति जन्तव: । स्वभावात् कर्मयोगाद् वा तानुपेक्षेत बुद्धिमान्
śukrato rasataś caiva dehāj jāyanti jantavaḥ | svabhāvāt karmayogād vā tān upekṣeta buddhimān ||
Bhishma nói: Các loài hữu tình sinh từ thân thể—kẻ từ tinh dịch, kẻ từ các dịch thể (như mồ hôi). Sự sinh khởi ấy hoặc do bản tính tự nhiên, hoặc do sự kết hợp của nghiệp quá khứ với quả báo đang vận hành. Vì vậy, người trí phải giữ tâm ly nhiễm, không để mình vướng bận vì chúng.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches dispassion: since beings arise through natural processes and the working out of karma, the wise should not become mentally entangled—maintaining equanimity and non-attachment (upekṣā) toward such occurrences.
In Śānti Parva, Bhīṣma is instructing Yudhiṣṭhira on dharma and right conduct. Here he frames the arising of living beings as a natural/karma-driven process and advises the listener to respond with detached discernment rather than fixation or anxiety.