Shloka 15
Śānti-parva 206: Guṇa-hetu Moha, Kāma-krodha Chain, Indriya-utpatti, and Nirodha
अविनाशी विष्णु ही परबत्रह्म कहे जाते हैं। वे ही परमधाम और परमपद हैं। उन्हें प्राप्त कर लेनेपर जीव कालके राज्यसे मुक्त हो मोक्षधाममें स्थित हो जाते हैं ।।
avināśī viṣṇur hi parabrahma kathyate | sa eva paramadhāma paramapadaṃ ca | taṃ prāpya jīvaḥ kālarājyāt pramucyate mokṣadhāmni ca tiṣṭhati || guṇeṣv ete prakāśante nirguṇatvāt tataḥ param | nivṛttilakṣaṇo dharmas tathā anantyāya kalpate ||
Bhīṣma nói: Vishnu bất hoại được gọi là Phạm Thiên Tối Thượng (Parabrahman). Chỉ Ngài là nơi nương tựa tối cao và địa vị tối thượng. Khi đạt đến Ngài, hữu tình được giải thoát khỏi quyền lực của Thời gian và an trụ trong cõi giải thoát (mokṣa). Các hữu tình hiện lộ trong các guṇa—do liên hệ với những tác dụng của guṇa như thân và tâm—nhưng Tự Ngã Tối Thượng, vì vượt ngoài mọi thuộc tính, hoàn toàn siêu việt chúng. Dharma mang dấu ấn của sự “quay lui” (nivṛtti)—hành động không do khát ái, với sự xả ly và không chấp thủ—có năng lực đưa người ta đến trạng thái bất hoại của mokṣa.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that Vishnu, identified with the Supreme Brahman, is beyond the guṇas and is the highest goal. Liberation comes by attaining Him, which frees the jīva from the dominion of Time. The practical means emphasized is nivṛtti-lakṣaṇa dharma—renunciatory, non-attached action and inner withdrawal from craving—leading to the imperishable state (mokṣa).
In the Shanti Parva’s instruction to Yudhishthira, Bhishma continues his discourse on mokṣa and the highest dharma. Here he identifies the supreme reality as Vishnu/Parabrahman, contrasts the jīva’s manifestation within guṇas with the Lord’s nirguṇa transcendence, and points to nivṛtti-oriented dharma as the path to liberation.