Shloka 23
एवं प्रकृतित: सर्वे प्रवर्तन्ते शरीरिण: । निवर्तन्ते निवृत्तौ च स्वर्ग चैवोपयान्ति च,इस प्रकार समस्त प्राणी प्रकृतिसे उत्पन्न होते और यथासमय उसीमें लयको प्राप्त होते हैं। उस लय अथवा मृत्युके पश्चात् वे पुण्य और पापके फलस्वरूप स्वर्ग और नरकमें जाते हैं
evaṁ prakṛtitaḥ sarve pravartante śarīriṇaḥ | nivartante nivṛttau ca svargaṁ caivopayānti ca ||
Bhīṣma nói: Như vậy, mọi hữu tình có thân đều sinh khởi và vận hành từ Prakṛti (tự tính vật chất). Đến kỳ hạn, khi tan rã (cái chết), họ lại rút về chính nguồn ấy. Sau đó, tùy theo quả của công đức và tội lỗi, họ đạt đến các cõi trời và cõi địa ngục.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
All beings emerge and function due to Prakriti and return to it at dissolution; after death, their experience of higher or lower worlds is governed by karma—merit and demerit—highlighting ethical responsibility within the natural cycle.
In Bhishma’s instruction during the Shanti Parva, he explains the general law governing embodied existence: origin from nature, return at death, and subsequent movement to heaven (and implicitly hell) according to one’s deeds.