Shloka 20
Doṣa-Parīkṣā and Guṇa-Viveka
Examination of Faults and Discernment of the Guṇas
गुणहीनो हि त॑ मार्ग बहि: समनुवर्तते । गुणाभावात् प्रकृत्या वा निस्तर्क्य ज्ञेयसम्मितम्
guṇahīno hi taṁ mārgaṁ bahiḥ samanuvartate | guṇābhāvāt prakṛtyā vā nistarkyaṁ jñeyasammitam ||
Bhishma nói: “Kẻ không có đức hạnh chỉ đi theo con đường bề ngoài, đứng mãi ở bên ngoài. Nhưng Ngã Tối Thượng—đối tượng rốt ráo của tri thức—vượt ngoài các guna (tính chất); vì thế, tự bản tính của Ngài, Ngài không thể bị chạm tới hay đo lường bằng lý luận thuần túy.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
External observances without inner virtues keep one on an ‘outer path.’ The ultimate reality (Paramatman), being beyond the guṇas, cannot be captured by argument alone; it is approached through inner purification, disciplined practice, and direct realization rather than mere debate.
In the Shanti Parva’s instruction to Yudhiṣṭhira, Bhishma continues his discourse on dharma and spiritual attainment, contrasting superficial religiosity with genuine inner transformation and pointing to the transcendence of the Supreme Self beyond conceptual reasoning.