Shloka 6
अव्यक्त–व्यक्त–कारणकार्यविवेकः
Avyakta–Vyakta and Causality: Discrimination of Field and Knower
तर्षच्छेदो न भवति पुरुषस्येह कल्मषात् | निवर्तते तदा तर्ष: पापमन्तगतं यदा,पापके कारण ही संसारमें पुरुषकी तृष्णाका अन्त नहीं होता। जब पापोंकी समाप्ति हो जाती है, तभी उसकी तृष्णा निवृत्त हो जाती है
tarṣacchedo na bhavati puruṣasyeha kalmaṣāt | nivartate tadā tarṣaḥ pāpam antagataṃ yadā ||
Bhīṣma nói: Ở đời này, dục vọng của con người không thể bị chặt đứt chừng nào người ấy còn bị vấy bẩn bởi ô nhiễm đạo đức. Chỉ khi tội lỗi đã đến hồi tận—khi hành vi bất thiện được tiêu tận và dứt bỏ—thì dục vọng ấy mới thật sự lắng xuống.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Craving (tarṣa/tṛṣṇā) persists as long as one is burdened by moral impurity (kalmaṣa) and sin (pāpa). When wrongdoing is ended—through restraint, right conduct, and inner purification—desire naturally loses its force and subsides.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma and inner discipline, Bhīṣma is teaching Yudhiṣṭhira about the roots of human restlessness. He explains that worldly craving is sustained by sinful tendencies, and that the cessation of sin leads to the cessation of craving.