Shloka 22
प्रजापतयः देवगणाश्च दिशि-दिशि स्थिताः ऋषयः
Prajāpatis, Deva-Groups, and the Ṛṣis Assigned to the Directions
वाचा तु यत् कर्म करोति किंचिद् वाचैव सर्व समुपाश्चुते तत् । मनस्तु यत् कर्म करोति किज्चि- न््मनःस्थ एवायमुपाश्चुते तत्
vācā tu yat karma karoti kiñcid vācāiva sarvaṃ samupāśnute tat | manas tu yat karma karoti kiñcin manaḥstha evāyam upāśnute tat ||
Bhīṣma nói: “Bất cứ việc gì con người làm bằng lời nói, người ấy thọ nhận trọn vẹn kết quả qua chính lời nói. Và bất cứ việc gì làm bằng tâm, tự ngã mang thân này thọ nhận kết quả ấy ngay trong tâm—chỉ bằng tâm mà thôi. Vì vậy, quả của nghiệp đi theo đúng khí cụ đã dùng để tạo nghiệp; do đó, giữ gìn lời nói và làm chủ tâm ý là điều thiết yếu đối với dharma.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Actions bear fruit in accordance with their instrument: verbal deeds yield consequences through speech (praise, blame, trust, conflict), and mental deeds yield consequences within the mind (peace, guilt, agitation). Therefore, ethical discipline must include both truthful, restrained speech and purified intention.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and conduct, Bhishma continues advising Yudhishthira about the workings of karma. Here he distinguishes the results of actions performed by speech versus those performed mentally, emphasizing inner and outer restraint.