Shloka 54
मनु-उपदेशः — भूत-उत्पत्ति, इन्द्रिय-निवृत्ति, तथा पर-स्वभाव-विवेकः
Manu’s Instruction on Elemental Origination, Sense-Withdrawal, and Discrimination of the Supreme Nature
महानद्या हि पारज्ञस्तप्यते न तदन्यथा । न तु तप्यति तत्त्वज्ञ: फले ज्ञाते तरत्युत
mahānadyā hi pārajñas tapyate na tad anyathā | na tu tapyati tattvajñaḥ phale jñāte taraty uta ||
Bhishma nói: “Người chỉ biết chỗ lội qua một con sông lớn thì chưa thể xem là đã viên mãn; cho đến khi thật sự sang được bờ bên kia bằng thuyền hay phương tiện khác, người ấy vẫn bị thiêu đốt bởi lo âu. Nhưng bậc tri chân lý vượt qua biển sinh tử bằng chính tri kiến; người ấy không cháy bỏng vì khổ não, bởi tri kiến ấy tự nó là chiếc cầu.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Mere conceptual information is not the same as attainment: knowing a route does not end anxiety until one actually crosses. In contrast, true knowledge (tattva-jñāna)—realization of reality—functions as the very means of liberation and carries one beyond saṃsāra, removing inner distress.
In Bhishma’s instruction during the Shanti Parva, he uses a practical simile: a person who only knows the ford of a vast river still suffers until he reaches the opposite bank. He then applies the image to spiritual life, asserting that the realized knower crosses the ‘ocean of the world’ through knowledge itself.