Shloka 10
ध्यानयोगवर्णनम्
Description of the Path of Meditation
यत्र खं तत्र पवनस्तत्राग्निर्यत्र मारुत: । अमूर्तयस्ते विज्ञेया मूर्तिमन्तः शरीरिणाम्
yatra khaṃ tatra pavanastatrāgnir yatra mārutaḥ | amūrtayas te vijñeyā mūrtimantaḥ śarīriṇām ||
Bharadvāja nói: “Ở đâu có hư không, ở đó gió trú; và ở đâu có gió, ở đó lửa cũng hiện hữu. Tuy ba nguyên lý ấy tự thân là vô hình, nhưng khi hiện diện trong các hữu tình mang thân, chúng phải được hiểu là mang lấy một dạng thức hiển lộ, như có thân—cho thấy các yếu tố vi tế trở nên hữu hiệu và có thể cảm nhận được qua thân thể sống.”
भरद्वाज उवाच
Educational Q&A
Subtle elements like space, wind, and fire are inherently formless, yet in embodied life they function in a tangible way—wind as movement/breath, fire as heat and digestion, and space as the inner ‘room’ that allows bodily processes—so the unseen becomes knowable through its effects in the body.
In a Shanti Parva discourse on knowledge of the self and the constituents of embodied existence, Bharadvāja explains the interrelation of elements and how they are present within living beings, guiding the listener toward a more discriminating understanding of body versus subtle principles.