Shloka 9
Ācāra-vidhi (Rules of Conduct) — Yudhiṣṭhira’s Inquiry and Bhīṣma’s Normative Catalogue
धातुष्वग्निस्तु विततः समानेन समीरित: । रसान् धातूंशच दोषांश्व वर्तयग्नवतिष्ठते
dhātuṣv agnis tu vitataḥ samānena samīritaḥ | rasān dhātūṃś ca doṣāṃś ca vartayann avatiṣṭhate śarīrake ||
Bharadvāja nói: Ngọn lửa trong thân, lan khắp mọi thành phần cấu tạo, được sinh khí gọi là Samāna làm cho vận hành. Ở trong thân, nó điều hòa các dịch thể, các mô và các “thể dịch” (doṣa như đờm), duy trì sự hoạt động đúng mực của chúng. Trong giáo huấn này, kỷ luật nội tâm đặt nền trên việc hiểu các tiến trình có trật tự của thân: sự quân bình và điều tiết đúng đắn được nêu là căn bản của an lạc và sự vững vàng trong dharma.
भरद्वाज उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the body’s metabolic ‘fire’ (agni) pervades all bodily constituents and is driven by Samāna-vāyu; together they regulate fluids (rasa), tissues (dhātus), and humors (doṣas). The ethical implication is that steadiness in life and dharma depends on inner balance and proper regulation rather than excess or disorder.
In Śānti Parva’s instructional setting, Bharadvāja explains a doctrine of the body’s inner workings—how agni and the vital wind Samāna maintain physiological order—within a broader discourse aimed at peace, restraint, and right living after the war.