Shloka 34

Devanagari script

यदा तु दिव्यं तद्‌ रूप॑ हसते वर्धते पुन: । कोडन्यस्तद्वेदितुं शक्तो योडपि स्यात्‌ तद्विधोडपर:,जब उन परमात्माका वह दिव्यरूप उनकी मायासे कभी बहुत छोटा हो जाता है और कभी बहुत बढ़ जाता है, तब कोई उनसे भिन्न दूसरा उन्हींके समान प्रतिभाशाली कौन है, जो कि उस स्वरूपका यथार्थ परिमाण जान सके अर्थात्‌ ऐसा कोई नहीं है

Transliteration

yadā tu divyaṁ tad rūpaṁ hasate vardhate punaḥ | ko ’nyas tad vedituṁ śakto yo ’pi syāt tadvidho ’paraḥ ||

Translation

Bharadvāja nói: Khi hình tướng thần linh ấy—nhờ sức mạnh māyā của chính Ngài—lúc thì trở nên vô cùng nhỏ bé, lúc lại nở rộng mênh mông như cũ, thì còn ai khác, tách biệt với Ngài, có thể thật sự biết được kích thước chân thực của hình tướng ấy? Quả không có: không một hữu thể nào, dẫu tưởng như đồng đẳng về ánh sáng trí tuệ, cũng không thể thấu triệt được tầm vóc thực của hình tướng tối thượng, kỳ diệu ấy.

Word by Word

• {'yadā': 'when', 'tu': 'but/indeed', 'divyam': 'divine, celestial', 'rūpam': 'form, appearance, manifestation', 'hasate': 'becomes small

• diminishes (in size)', 'vardhate': 'grows, increases, expands', 'punaḥ': 'again', 'kaḥ anyaḥ (ko ’nyaḥ)': 'who else, what other (person/being)', 'tat': 'that (form/reality)', 'veditum': 'to know, to ascertain', 'śaktaḥ': 'able, capable', 'api': 'even', 'syāt': 'might be, could be', 'tadvidhaḥ': 'of that kind, similar to that', 'aparaḥ': 'another, second, different'}

Speaker

भरद्वाज उवाच

Characters & Entities

• Bharadvāja
• the Supreme Lord (Paramātman/Īśvara implied)
• māyā (implied as the power causing contraction/expansion)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse teaches the limitation of finite cognition before the Supreme: the divine form can contract and expand through its own power, so no separate being can definitively measure or fully comprehend it. The ethical implication is humility—recognizing the bounds of one’s knowledge and approaching the divine with reverence rather than presumption.

What is happening in the narrative?

Bharadvāja is describing the wondrous, variable nature of the Lord’s divine manifestation. By pointing out that it can become minute or immense at will, he argues that no other distinct entity can accurately determine its true magnitude—underscoring the Lord’s incomparability.