Shloka 17
भृगु–भरद्वाजसंवादः: वर्णभेदस्य कर्माधारितव्याख्या
Bhrigu–Bharadvaja Dialogue: A Karma-Based Account of Varṇa
ये खल्वजिद्दा: कृपणा अल्पप्राणा अपाणय: । सहन्ते तानि दुःखानि दिष्ट्या त्वं न तथा मुने,“मुने! जो दुःख बिना हाथके दीन, दुर्बल और बेजबान प्राणी सहते हैं, सौभाग्यवश वे तो आपको नहीं सहने पड़ते हैं
ye khalv ajiddāḥ kṛpaṇā alpaprāṇā apāṇayaḥ | sahante tāni duḥkhāni diṣṭyā tvaṃ na tathā mune ||
Bhīṣma nói: “Những sinh linh đáng thương ấy—sinh lực yếu ớt và không có tay—phải chịu đựng những khổ nạn như thế. Nhờ phúc phần, hỡi bậc hiền triết, ngài không bị buộc phải chịu thứ thống khổ ấy.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights compassion and moral reflection: many helpless beings endure severe suffering without the means to resist, and one should recognize one’s relative good fortune and cultivate empathy rather than pride.
Bhīṣma, instructing a sage-like interlocutor in the Śānti discourse, contrasts the sufferings borne by powerless creatures with the listener’s condition, emphasizing gratitude and ethical sensitivity to others’ pain.