Shloka 12
Adhyāya 179 — Bharadvāja’s Reductionist Inquiry into Jīva and Pañcabhūta Dissolution
इषुकारो नर: कश्चिदिषावासक्तमानस: । समीपेनापि गच्छन्तं राजानं नावबुद्धवान्
iṣukāro naraḥ kaścid iṣāv āsaktamānasaḥ | samīpenāpi gacchantaṃ rājānaṃ nāvabuddhavān |
Bhīṣma nói: “Xưa có một người thợ làm tên, tâm trí ông dính chặt vào mũi tên. Dẫu nhà vua đi ngang rất gần, ông cũng chẳng hay biết.” Câu chuyện được nêu để chỉ sức mạnh của nhất tâm (ekāgratā): khi tâm đã thu về một mối trong công việc, những xao động bên ngoài không còn chi phối—vì thế người ấy trở thành một “bậc thầy” bằng chính tấm gương của mình.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches ekāgratā—single-pointed concentration. A mind fully absorbed in a chosen duty or practice becomes steady and undistracted, which is presented as a practical model for self-mastery and ethical discipline.
Bhishma narrates an example: an arrow-maker is so intent on crafting arrows that he fails to notice the king passing close by. This striking inattentiveness to external spectacle is used to highlight the depth of his focus.