Shloka 51
यच्च कामसुखं लोके यच्च दिव्यं महत्सुखम् । तृष्णाक्षयसुखस्यैते नाहत: षोडशीं कलाम्,“इस लोकमें जो विषयोंका सुख है तथा परलोकमें जो दिव्य एवं महान् सुख है, ये दोनों प्रकारके सुख तृष्णाके क्षयसे होनेवाले सुखकी सोलहवीं कलाके भी बराबर नहीं हैं
yacca kāmasukhaṁ loke yacca divyaṁ mahatsukham | tṛṣṇākṣayasukhasyaite nāhataḥ ṣoḍaśīṁ kalām ||
Bhīṣma nói: “Mọi khoái lạc do các đối tượng giác quan đem lại trong đời này, và mọi đại lạc thiêng liêng được nói đến ở đời sau—cả hai cũng không bằng nổi một phần mười sáu của niềm vui phát sinh từ sự diệt tận khát ái.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Sense-pleasures (kāma-sukha) and even celestial delights are inferior to the joy of tṛṣṇā-kṣaya—ending craving. The verse elevates inner freedom and contentment over external enjoyment, presenting renunciation of thirst as the highest happiness.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and the means to peace after the war. Here he emphasizes a renunciant ethical insight: lasting happiness comes from extinguishing craving, not from accumulating pleasures in this world or the next.