Shloka 8
Adhyāya 177: Pañca-mahābhūta-vicāra and Vṛkṣa-jīva-lakṣaṇa
Five Elements Inquiry and the Status of Plant Life
आकिंचन्यं सुखं लोके पथ्यं शिवमनामयम् । अनमित्रपथो होष दुर्लभ: सुलभो मत:
ākiñcanyaṁ sukhaṁ loke pathyaṁ śivam anāmayam | anamitra-patho hy eṣa durlabhaḥ sulabho mataḥ ||
Bhishma nói: “Trong đời này, vô sở hữu chính là hạnh phúc. Đó là con đường lành, cát tường và không tai hại. Trên con đường ấy không có kẽ hở cho thù oán—không phải lo sợ kẻ thù. Tuy được xem là khó đạt, nhưng cũng được cho là có thể đạt một cách gần gũi, dễ đến.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that ākiñcanya—living without possessiveness and accumulation—is a direct source of happiness and safety. It is ethically wholesome and reduces conflict because it does not provoke rivalry or enmity; although renunciation seems difficult, it is accessible through inner resolve and disciplined living.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and peace after the war, Bhishma continues advising Yudhishthira. Here he praises the renunciant disposition as a practical path to welfare—one that avoids social hostility and leads to a calmer, less harmful life.