Shloka 5

Adhyāya 174: Karma as an inescapable companion (कर्मानुगमन-उपदेश)

Devanagari script

ततः संजीवितस्तेन बकराजस्तदानघ । उत्पत्य च समीयाय विरूपाक्षं बकाधिप:,निष्पाप नरेश! उससे उस समय बकराज जी उठा और वह उड़कर विरूपाक्षसे जा मिला

Transliteration

tataḥ saṁjīvitastena bakarājas tadānagha | utpatya ca samīyāya virūpākṣaṁ bakādhipaḥ ||

Translation

Bhīṣma nói: “Rồi sau đó, hỡi người vô tội, Bakrāja—chúa loài hạc—được người ấy làm cho sống lại. Vừa bật dậy, chúa loài hạc liền bay đi và đến gặp Virūpākṣa.” Sự việc này nêu bật sức mạnh đạo đức của việc hoàn sinh, và bổn phận của kẻ được cứu sống phải tìm đến, gắn bó với người mà mình mang ơn hay chịu ràng buộc nghĩa vụ.

Word by Word

ततःthen, thereafter

संजीवितःrevived, brought back to life

तेनby him/with that

बकराजःthe king of cranes (Bakā)

तदाat that time

अनघO sinless one

उत्पत्यhaving flown up, having taken flight

चand

समीयायwent to, approached, came together (met)

विरूपाक्षम्Virūpākṣa (the one with strange/uneven eyes)

बकाधिपःthe lord of cranes

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhīṣma

Bakarāja (king of cranes)

Virūpākṣa

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Meter (Chandas)

Sandhi Notes

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights the ethical weight of life-restoration and the implied bond it creates—revival or benefaction generates a duty of gratitude and right conduct, prompting the revived being to seek and respond appropriately to the benefactor or the one connected with the act.

What is happening in the narrative?

After being revived, the crane-king immediately takes flight and goes to Virūpākṣa, indicating a swift transition from rescue to purposeful action—approaching a significant figure named Virūpākṣa.