Shloka 31
Śānti-parva 168: Śoka-nivṛtti-buddhi (The Cognition that Reduces Grief) and Piṅgalā’s Nairāśya
किसी-न-किसी कामनासे संयुक्त होकर ही ऋषि-लोग तपस्यामें मन लगाते हैं। फल, मूल और पत्ते चबाकर रहते हैं। वायु पीकर मन और इन्द्रियोंका संयम करते हैं ।।
kasyāṃścid vā kāmanāyāṃ saṃyuktaiva munayo tapaḥ samācaranti; phala-mūla-parṇāni carvitaṃ kṛtvā vartante; vāyum āpīya mana-indriyāṇi saṃyamayanti. vedopavedeṣv apare yuktāḥ svādhyāya-pāragāḥ; śrāddha-yajña-kriyāyāṃ ca tathā dāna-pratigrahe—kāmanayāiva lokāḥ pravartante.
Bhīma nói rằng ngay cả người tu khổ hạnh cũng chuyên tâm vào tapas khi còn gắn với một dục vọng nào đó: họ sống bằng cách nhai trái, rễ và lá, và bằng việc “uống gió” họ chế ngự tâm và các căn. Cũng vậy, có kẻ dốc sức vào Veda và các phụ khoa, trở thành bậc tinh thông tụng đọc và học tập; và người đời làm lễ śrāddha cho tổ tiên, cử hành tế tự, bố thí, thậm chí nhận của—mỗi việc đều do dục vọng thúc đẩy.
भीमयेन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that desire (kāmanā) often underlies even seemingly spiritual acts—ascetic austerity, Vedic study, ritual, charity, and accepting gifts. It invites ethical scrutiny of intention: outwardly dharmic actions may still be driven by expectation of gain or merit.
Bhīma is speaking in the Śānti Parva’s reflective discourse, pointing out that people—including sages—undertake disciplines and religious duties with some motivating desire. He lists ascetic practices and orthodox duties to show how pervasive desire is in human action.