Shloka 69
बक-गौतमाख्यानम् / The Baka–Gautama Account
On Gratitude and Friendship Ethics
असिना धर्मगर्भेण पालयस्व प्रजा इति । तलवार देकर उन्होंने मनुसे कहा--“तुम मनुष्योंके शासक हो; अतः इस धर्मगर्भित खड्गसे प्रजाका पालन करो || ६८ $ || धर्मसेतुमतिक्रान्ता: स्थूलसूक्ष्मात्मकारणात्,“जो लोग स्थूल शरीर और सूक्ष्म शरीरको सुख देनेके लिये धर्मकी मर्यादाका उल्लंघन करें, उन्हें नन््यायपूर्वक पृथक्-पृथक् दण्ड देना। धर्मपूर्वक समस्त प्रजाकी रक्षा करना, किसीके प्रति स्वेच्छाचार न करना। कटुवचनसे अपराधीका दमन करना :वाग्दण्ड' कहलाता है। जिसमें अपराधीसे बहुतसा सुवर्ण वसूल किया जाय, वह “अर्थदण्ड' कहलाता है। शरीरके किसी अड़विशेषका छेदन करना 'काय-दण्ड' कहा गया है। किसी महान् अपराधके कारण अपराधीका जो वध किया जाता है, वह “प्राणदण्ड” के रूपमें प्रसिद्ध है। ये चारों दण्ड तलवारके दुर्निवार या दुर्धर्ष रूप हैं। यह बात समस्त प्रजाको बता देनी चाहिये
asina dharmagarbheṇa pālayasva prajā iti |
Bhīṣma nói: “Với thanh gươm này—thấm nhuần dharma—hãy bảo hộ muôn dân.” Nói rồi, họ trao lưỡi gươm và dạy Manu rằng quyền uy của bậc quân vương không phải để tùy tiện theo ý riêng, mà để gìn giữ thần dân một cách công chính. Kẻ nào vượt khỏi ranh giới dharma vì muốn thỏa mãn thân thô hay ngã vi tế thì phải bị chế ngự bằng hình phạt thích đáng, phân biệt theo mức độ; việc bảo hộ tất cả phải theo dharma, không được thiên vị hay độc đoán.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Royal power (symbolized by the sword) is legitimate only when it is ‘dharma-garbha’—used to protect subjects and uphold moral order. Punishment must be just, proportionate, and free from personal whim.
Bhishma recounts a traditional instruction given to Manu: he is entrusted with a sword and commanded to rule by dharma, protecting the people and restraining transgressors through appropriate penalties.