Shloka 25
बक-गौतमाख्यानम् / The Baka–Gautama Account
On Gratitude and Friendship Ethics
अकृष्टाश्वैव हंसाश्चन ऋषयो वाग्नियोनय: । वानप्रस्था: पृश्रयश्च स्थिता ब्रह्मानुशासने
bhīṣma uvāca |
akṛṣṭāś caiva haṃsāś ca ṛṣayo vāgnayonayaḥ |
vānaprasthāḥ pṛśrayāś ca sthitā brahmānuśāsane ||
Bhīṣma nói: “Những vị sống nhờ hạt lúa tự mọc không cần cày bừa, các ẩn sĩ ‘haṃsa’, các hiền giả sinh từ lửa, và các vānaprastha cư trú rừng sâu—cùng với các khổ hạnh pṛśraya—tất cả đều an trụ dưới pháp lệnh của Phạm Thiên, gìn giữ Chánh pháp vĩnh cửu.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse presents exemplary ascetic and forest-dwelling modes of life as legitimate expressions of dharma when they are aligned with Brahmā’s ordinance—i.e., with the cosmic and scriptural order—thereby emphasizing that true religious life is measured by conformity to dharma rather than by mere external austerity.
In Bhishma’s instruction during the Śānti Parva, he lists categories of sages and renunciants—those living on uncultivated produce, ‘haṃsa’ ascetics, fire-born seers, and vānaprasthas—describing them as steadfast followers of the eternal dharma under Brahmā’s command.