Shloka 6
Virūpākṣa’s Dāna and Gautama’s Burden — the approach of Rājadharma
सर्वातिशड्की पुरुषो बलीश: कृपणो5थवा । वर्गप्रशंसी सततमाश्रमद्वेषसंकरी
sarvātiśaṅkī puruṣo balīśaḥ kṛpaṇo ’thavā | varga-praśaṁsī satatam āśrama-dveṣa-saṅkarī ||
Bhīṣma nói: “Tâu Đại vương, kẻ bị nỗi ngờ vực quá độ nuốt chửng—vừa ngu muội vừa ti tiện—kẻ luôn ca tụng phe nhóm của mình, ôm lòng thù ghét các āśrama (những kỷ luật, nếp sống theo trật tự đời người), và cổ xúy sự hỗn tạp làm suy đồi chính đạo: kẻ ấy phải được nhận biết là người nghiêng về hành vi tàn bạo và phi nghĩa.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma identifies inner dispositions that lead to nṛśaṃsa (cruel, unrighteous) behavior: chronic suspicion, foolishness, miserliness, factional self-praise, hostility to the āśrama-based disciplines of life, and actions that create social confusion. The verse teaches that ethical collapse is rooted in character traits, not merely isolated acts.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs King Yudhiṣṭhira on dharma after the war. Here he continues a diagnostic list of traits by which one can recognize a person inclined toward harmful and cruel conduct, warning the king about such dispositions in society and governance.