Shloka 20
Gautama’s Flight, the Enchanted Grove, and the Arrival of Rājadharma
Nāḍījaṅgha
सर्वथा क्षमिणा भाव्यं तथा सत्यपरेण च । वीतहर्षभयक्रोधो धृतिमाप्रोति पण्डित:
sarvathā kṣamiṇā bhāvyaṃ tathā satyapareṇa ca | vītaharṣabhayakrodho dhṛtim āpnoti paṇḍitaḥ ||
Bhishma nói: Trong mọi hoàn cảnh, phải tu dưỡng lòng khoan nhẫn và chuyên tâm nơi chân thật. Chỉ bậc trí đã gạt bỏ cả hân hoan quá độ, sợ hãi và giận dữ mới đạt được dhairya—sự kiên định của tâm, sức mạnh nâng đỡ dharma.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Cultivate universal forbearance (kṣamā) and unwavering commitment to truth (satya). True dhṛti—steady moral and mental strength—arises when one becomes free from the destabilizing impulses of elation, fear, and anger.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma after the war, Bhishma continues advising Yudhishthira on ethical conduct and inner discipline, emphasizing virtues that stabilize a ruler and any person: patience, truthfulness, and mastery over reactive emotions.